భవిష్యత్తు కరెన్సీపై భారత్ నియంత్రణ: రాజస్థాన్ ఇసుక రేణువులలో దాగి ఉంది భారత్ సూపర్ పవర్ గా మారే బ్లూప్రింట్

భవిష్యత్తు కరెన్సీపై భారత్ నియంత్రణ: రాజస్థాన్ ఇసుక రేణువులలో దాగి ఉంది భారత్ సూపర్ పవర్ గా మారే బ్లూప్రింట్

తేదీ 1 ఫిబ్రవరి 2026. ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ పార్లమెంటులో బడ్జెట్ పెట్టెను తెరుస్తున్నప్పుడు, యావత్ ప్రపంచం దృష్టి టీవీ స్క్రీన్లపైనే ఉంది. కానీ ఈ బడ్జెట్ కేవలం ఆదాయం, ఖర్చుల లెక్కల పత్రం కాదు. ఇది భారతదేశం చేసిన ఒక ‘యుద్ధ ప్రకటన’, దీని ప్రతిధ్వని బీజింగ్ నుండి వాషింగ్టన్ వరకు వినిపించింది. దీనిని కేవలం ఒక ఆర్థిక పత్రంగా భావించడం పెద్ద తప్పు అవుతుంది. దీనిని భారతదేశపు భౌగోళిక రాజకీయ సర్జికల్ స్ట్రైక్ అనడం మరింత సముచితంగా ఉంటుంది.

మనం జీవిస్తున్న ఈ యుగంలో, చమురు ఇప్పుడు పాత వార్త. “డేటానే కొత్త చమురు”, ఇది కూడా ఇప్పుడు పాతబడిపోయిన డైలాగ్. అసలైన ఆట ఇప్పుడు క్రిటికల్ మినరల్స్, రేర్ ఎర్త్ ఎలిమెంట్స్ మరియు సెమీకండక్టర్లదే. మనం సాధారణ రాయి లేదా ఇసుక అనుకునేదే, నిజానికి 21వ శతాబ్దపు బంగారం. ఇంకా 2026 ఈ బడ్జెట్‌లో మోదీ ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది, భారత్ ఇకపై ఈ బంగారం కొనుగోలుదారు కాదు, వర్తకుడు అవుతుందని.

విషయం చాలా సంక్లిష్టమైనది. దీనిని అర్థం చేసుకోవడానికి కొంచెం ఫ్లాష్‌బ్యాక్‌లోకి వెళ్దాం. ఈ రోజు మన చేతిలో ఉన్న స్మార్ట్‌ఫోన్, రోడ్డుపై నడిచే ఎలక్ట్రిక్ కారు, సరిహద్దులో మోహరించిన మన క్షిపణులు, ఫైటర్ జెట్ గైడెన్స్ సిస్టమ్, లేదా విండ్ టర్బైన్ మ్యాగ్నెట్స్ – వీటన్నింటిలో రేర్ ఎర్త్ ఎలిమెంట్స్ అవసరం. చేదు నిజం ఏమిటంటే, గత మూడు దశాబ్దాలుగా చైనా ఈ మార్కెట్‌ను తన గుప్పిట్లో పెట్టుకుంది. 80 నుండి 90 శాతం ప్రాసెసింగ్‌పై చైనా ఆధిపత్యం ఉంది. అది ఎప్పుడు కావాలంటే అప్పుడు సరఫరా గొలుసును అడ్డుకొని ప్రపంచాన్ని ఊపిరి ఆడకుండా చేయగలదు. కానీ 1 ఫిబ్రవరి 2026న భారత్ చెప్పేసింది, “చాలు, ఇంక వద్దు!” బడ్జెట్‌లో వెలుగులోకి వచ్చిన అతిపెద్ద విషయం డెడికేటెడ్ రేర్ ఎర్త్ కారిడార్ మరియు సెమీకండక్టర్ మిషన్ 2.0. ఇది గాలి మాట కాదు. మనం చైనా బానిసత్వం నుండి విముక్తి పొందడానికి ప్రభుత్వం తన ఖజానాను తెరిచింది. ప్రభుత్వం కస్టమ్స్ డ్యూటీలో భారీ కోత విధించింది మరియు దేశీయ మైనింగ్ కోసం నిబంధనలను సరళతరం చేసి, పెట్టుబడిదారుల క్యూ కట్టేలా చేసింది.

ఇప్పుడు ఈ ఆటలో ఇప్పటివరకు తెర వెనుక ఉన్న అతిపెద్ద ఆటగాడి గురించి మాట్లాడుకుందాం, అదే మన రాజస్థాన్. వీరుల భూమి రాజస్థాన్! ఇప్పటి వరకు మనం రాజస్థాన్‌ను కేవలం పర్యాటకం, కోటలు మరియు ఎడారి కోసమే తెలుసుకున్నాం. కానీ బడ్జెట్ 2026 రాజస్థాన్ తలరాతను మార్చేసింది. శాస్త్రవేత్తలు మరియు భూవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తలకు లభించిన ఆధారాలు దిమ్మతిరిగేలా ఉన్నాయి. జియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (GSI) స్పష్టం చేసింది, రాజస్థాన్ మరియు గుజరాత్‌లో సుమారు 1.29 మిలియన్ టన్నుల హార్డ్ రాక్ రేర్ ఎర్త్ నిల్వలు ఉన్నాయని.

ఇక్కడి రాళ్లలో ప్రపంచంలో చాలా అరుదుగా దొరికే రేర్ ఎర్త్ నిల్వలు దాగి ఉన్నాయి. తీర ప్రాంతాలలో దొరికే రేర్ ఎర్త్ ఇసుకలో ఉంటుంది, కానీ రాజస్థాన్‌లో ఇది ఘనమైన రాళ్లలో ఉంది. బడ్జెట్‌లో ఈ అధునాతన టెక్నాలజీ మరియు అన్వేషణ కోసం భారీ రాయితీలు ఇవ్వబడ్డాయి. అంటే నాగౌర్ మరియు చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలలో ఇప్పుడు పెద్ద పెద్ద రిఫైనరీలు ఏర్పాటు అవుతాయి. నాగౌర్‌లోని దేగానా ప్రాంతంలో ఇప్పటికే లిథియం మరియు ఇతర క్రిటికల్ మినరల్స్ సంకేతాలు లభించాయి. లిథియం అంటే మీ ఎలక్ట్రిక్ వాహనం ఒక్క అంగుళం కూడా కదలలేని వస్తువు. రాజస్థాన్ ఒక ‘మల్టీ-టాస్కర్’గా మారింది. లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీలు తయారు చేయడానికి ఉపయోగపడే యంత్రాలు మరియు క్యాపిటల్ గూడ్స్‌పై ప్రభుత్వం బడ్జెట్‌లో కస్టమ్స్ డ్యూటీని పూర్తిగా మాఫీ చేసింది. రాజస్థాన్ ఇప్పటికే సౌరశక్తిలో రారాజు కాబట్టి, ఇప్పుడు అక్కడ బ్యాటరీ తయారీ ఫ్యాక్టరీలు కూడా వస్తాయి. అంటే విద్యుత్తు అక్కడే తయారవుతుంది మరియు దానిని నిల్వ చేసే బ్యాటరీ కూడా అక్కడే. ఆలోచించండి, ఇప్పుడు రాజస్థాన్‌లో ఉద్యోగాల వరద ఎలా రాబోతోందో.

ఇప్పుడు దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలపై దృష్టి సారిద్దాం, ఎందుకంటే ఈ పోరాటంలో రాజస్థాన్ ఒంటరిగా పోరాడలేదు. ఇది టీమ్ ఇండియా గేమ్. బడ్జెట్ దక్షిణ మరియు తూర్పు భారత రాష్ట్రాలైన కేరళ, తమిళనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు ఒడిశాను ఒక వ్యూహాత్మక కవచంగా మార్చింది. ఈ నాలుగు రాష్ట్రాలలో ప్రభుత్వం డెడికేటెడ్ రేర్ ఎర్త్ కారిడార్‌ను ప్రకటించింది. ఇది రోడ్ల కారిడార్ కాదు, ఇది ఒక పూర్తి పారిశ్రామిక క్లస్టర్. కేరళ మరియు తమిళనాడు వద్ద సముద్ర తీరంలో మోనాజైట్ ఇసుక నిధి ఉంది. ఇందులో థోరియం మరియు రేర్ ఎర్త్ సమృద్ధిగా ఉన్నాయి. ఇప్పటి వరకు మనం ముడి ఇసుకను లేదా కొద్దిగా ప్రాసెస్ చేసిన సరుకును బయటకు పంపేవాళ్ళం. కానీ ఇకపై కాదు. బడ్జెట్‌లో 7,280 కోట్ల రూపాయల రేర్ ఎర్త్ పర్మనెంట్ మ్యాగ్నెట్ స్కీమ్ (REPM)కు పచ్చజెండా ఊపారు. దీని లక్ష్యం ముడి మట్టిని అమ్మడం కాదు, పూర్తి చేసిన ఉత్పత్తిని అమ్మడం. తమిళనాడు మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను ప్రభుత్వం ఈవీ మరియు మ్యాగ్నెట్ హబ్‌గా మార్చాలని నిర్ణయించుకుంది. రేర్ ఎర్త్ నుండి తయారయ్యే పర్మనెంట్ మ్యాగ్నెట్‌లు ఎలక్ట్రిక్ మోటార్‌కు గుండె వంటివి. ఇప్పటి వరకు మనం ఈ అయస్కాంతాలను చైనా నుండి దిగుమతి చేసుకునేవాళ్ళం. బడ్జెట్ ప్రణాళిక ప్రకారం, ఈ అయస్కాంతాలు తమిళనాడు ఫ్యాక్టరీలలో తయారై, అక్కడే పక్కన తయారవుతున్న ఎలక్ట్రిక్ కార్లలో అమర్చబడతాయి. సరఫరా గొలుసు యొక్క ఈ ఏకీకరణ చైనాకు నిద్ర లేకుండా చేయడానికి సరిపోతుంది. మరోవైపు తూర్పు తీరంలో ఒడిశా మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు కూడా పెద్ద పాత్ర లభించింది. ఒడిశాలో ఇండియన్ రేర్ ఎర్త్స్ లిమిటెడ్ (IREL) ఇప్పటికే ఉంది, కానీ ఇప్పుడు అక్కడ పూర్తి పర్యావరణ వ్యవస్థ ఏర్పడుతుంది. విశాఖపట్నం మరియు ఒడిశా తీర ప్రాంతాలలో రక్షణ ఎలక్ట్రానిక్స్ కోసం అవసరమైన ఖనిజాలను శుద్ధి చేసే రిఫైనరీలు ఏర్పాటు చేయబడతాయి.

ఇక గుజరాత్ సెమీకండక్టర్ హబ్‌గా మారబోతోంది. బడ్జెట్‌లో ఆర్థిక మంత్రి ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్ 2.0 (ISM 2.0)ను ప్రకటించారు. మొదటి మిషన్‌లో మనం ఫ్యాబ్స్ ఏర్పాటు చేయగలమని ప్రపంచానికి చూపించాం, ఇప్పుడు మిషన్ 2.0లో మనం టెక్నాలజీని కూడా సృష్టించగలమని చూపిస్తాం. ISM 2.0 కోసం ప్రారంభంలో 1,000 కోట్ల రూపాయలు కేటాయించారు, కానీ అసలు ఆట దాని వెనుక ఉన్న ఆలోచన. ప్రభుత్వం ఇప్పుడు కేవలం అసెంబ్లీతో సంతృప్తి చెందలేదు. ఇప్పుడు మనం చిప్స్ తయారు చేసే యంత్రాలు, ఆ అల్ట్రా-ప్యూర్ గ్యాసెస్ మరియు ఆ రసాయనాలను కూడా భారతదేశంలోనే ఉత్పత్తి చేస్తాం. దీనికి కేంద్ర బిందువు గుజరాత్. సనంద్‌లో మైక్రాన్ ప్లాంట్ ఫిబ్రవరి 2026 చివరి నాటికి పూర్తిస్థాయిలో ఉత్పత్తిని ప్రారంభించబోతోంది. ఇది భారతదేశపు మొట్టమొదటి పెద్ద వాణిజ్య చిప్ ప్యాకేజింగ్ ప్లాంట్. ధోలేరాలో టాటా ఏర్పాటు చేస్తున్న ప్లాంట్ అయితే గేమ్ ఛేంజర్. బడ్జెట్ 2026 ఈ అగ్నికి ఆజ్యం పోసింది. ఎలక్ట్రానిక్స్ కాంపోనెంట్స్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ స్కీమ్ (ECMS) బడ్జెట్‌ను 40,000 కోట్ల రూపాయలకు పెంచారు. అంటే మొబైల్ మరియు ల్యాప్‌టాప్ యొక్క ప్రతి చిన్న, పెద్ద భాగం ఇప్పుడు మేడ్ ఇన్ ఇండియా అవుతుంది.

ఇప్పుడు అసలు విషయానికి వద్దాం, మోదీ ప్రభుత్వం ఇంత దూకుడుగా ఎందుకు ఉంది? మోదీ ప్రభుత్వానికి ఇది పూర్తిగా దేశ భద్రతకు సంబంధించిన విషయం. ప్రభుత్వ ఆలోచన చాలా స్పష్టంగా ఉంది-“వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తి”. అంటే, మన షరతులపై మనం జీవించడం. నేటి యుగంలో మీ వద్ద సెమీకండక్టర్లు మరియు రేర్ ఎర్త్ లేకపోతే, మీ ఆధునిక సైన్యం వికలాంగులతో సమానం. మన తేజస్ ఫైటర్ జెట్‌లు, బ్రహ్మోస్ క్షిపణులు, అణు జలాంతర్గాములు, ఉపగ్రహాలు మరియు డ్రోన్‌లు, వీటన్నింటిలో హై-గ్రేడ్ చిప్స్ మరియు రేర్ ఎర్త్ మ్యాగ్నెట్స్ అవసరం. యుద్ధం మధ్యలో శత్రు దేశం మనకు విడిభాగాలు లేదా చిప్స్ ఇవ్వడానికి నిరాకరిస్తే, మనం మన ఆయుధాలను పక్కన పెట్టేస్తామా? అస్సలు కాదు!

బడ్జెట్ 2026 యొక్క ఈ మాస్టర్‌స్ట్రోక్ భారత్‌ను ఆత్మనిర్భర్‌గా మార్చడంలో అతిపెద్ద అడుగు. ప్రభుత్వం ఒక సమాంతర సరఫరా గొలుసును నిర్మిస్తోంది. ప్రపంచం దీనిని “చైనా ప్లస్ వన్” వ్యూహం అంటుంది, కానీ భారత్ దీనిని ఇండియా ఫస్ట్ వ్యూహంగా ఆడుతోంది. ప్రభుత్వ దృష్టి చాలా దీర్ఘకాలికమైనది. 2047 నాటికి భారతదేశానికి 100 ఏళ్లు నిండినప్పుడు, మనం అభివృద్ధి చెందిన భారత్‌గా ఉంటాం. ఆ సమయంలో ప్రపంచం చమురుపై కాదు, హరిత శక్తిపై నడుస్తుంది. హరిత శక్తి అంటే – బ్యాటరీలు, సోలార్ ప్యానెళ్లు మరియు విండ్ మిల్స్. వీటన్నింటికీ మనకు లిథియం, కోబాల్ట్, నికెల్ మరియు రేర్ ఎర్త్ అవసరం. మోదీ ప్రభుత్వం ఈ రోజు నాటుతున్న విత్తనాల ఫలాలను రాబోయే తరాలు అనుభవిస్తాయి. ఇది భవిష్యత్తు కరెన్సీని మన నియంత్రణలోకి తీసుకునే సన్నాహం. అంతేకాకుండా, ఇది ఆర్థిక స్వాతంత్య్రానికి మరో పేరు. మనం ప్రతి సంవత్సరం బిలియన్ల డాలర్ల విలువైన చమురు మరియు ఎలక్ట్రానిక్స్‌ను దిగుమతి చేసుకుంటాం. మనం మన దేశంలోనే చిప్స్ మరియు బ్యాటరీలు తయారు చేయడం ప్రారంభిస్తే, మన దిగుమతి బిల్లు భారీగా పడిపోతుంది. రూపాయి బలపడుతుంది మరియు డాలర్ ముందు మన కరెన్సీ తలెత్తుకు నిలబడుతుంది.

మొత్తం మీద సారాంశం ఏమిటంటే, బడ్జెట్ 2026 సాధారణ బడ్జెట్ కాదు. ఇది భారత్‌ను సూపర్ పవర్‌గా మార్చే దిశగా వేసిన ఒక చాలా పెద్ద, బరువైన మరియు ధైర్యమైన అడుగు. రాజస్థాన్ ఎడారి నుండి కేరళ సముద్ర తీరాల వరకు, ఒక కొత్త విప్లవం యొక్క అలికిడి వినిపిస్తోంది. ప్రభుత్వం తన పని చేసింది – మార్గం చూపింది, డబ్బు ఇచ్చింది మరియు నిబంధనలను సులభతరం చేసింది. ఇప్పుడు మన పరిశ్రమలు మరియు మన యువత ఈ అవకాశాన్ని అందిపుచ్చుకోవాల్సిన సమయం. గుర్తుంచుకోండి, ప్రపంచం మారుతోంది. ఏ దేశం ఈ రోజు తన సరఫరా గొలుసును సురక్షితం చేసుకుంటుందో, రేపు అదే దేశం ప్రపంచాన్ని పాలిస్తుంది. భారత్ తన నడుం బిగించింది. చైనాకు పోటీగా మనం రంగంలోకి దిగాం. ఇది ఖనిజాల యుద్ధం, మరియు ఈసారి భారత్ గెలవడానికే ఆడుతోంది.

భగవతి బల్దవా
రచయిత్రి
పారిశ్రామికవేత్త, దేశపు మొట్టమొదటి ఆయుర్వేదిక్ యునికార్న్ కంపెనీ ఇగ్జోరియల్ బయోమెడ్ మరియు శ్రీ కార్తికేయ ఫార్మా వ్యవస్థాపకురాలు.